North American T6 Harvard
North American Harvard 4M [SP-YIX] (1951) to samolot produkowany przez dwie kanadyjskie firmy (odpowiednio Noorduyn oraz Canadian Car and Foundry) na bazie amerykańskiej konstrukcji T-6 Texan.
To dwumiejscowy samolot szkoleniowy wyposażone w silniki Pratt & Whitney R-1340 Wasp o mocy 450-600 KM. To zresztą bardzo znany, pierwszy model silnika tej firmy, będący wielkim sukcesem, produkowany od roku 1920. Wyposażony w dziewięć cylindrów w układzie gwiaździstym o pojemności 22 l.
Wyprodukowano ich we wszystkich odmianach łącznie 20.110 szt w latach 1938-1954.
Typ używany również bojowo w Korei czy Afryce. Samoloty Harvard były używane przez polską szkołę pilotów w Anglii oraz niektóre dywizjony myśliwskie np 306 Toruński. Po wojnie samoloty Harvard oraz Texan były używane jako lekkie samoloty bombowe. Służyły również często do wskazywania celów dla szybszych samolotów odrzutowych, myśliwsko-bombowych – np w Korei (US Air Force). Lotnictwo francuskie używało tego typu bojowo podczas wojny w Algierii latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych w znacznych ilościach – około 300 egzemplarzy.
Jan Zumbach, dowódca Dywizjonu 303 z 1942 r., zorganizował siły lotnicze środkowoafrykańskiego państwa Katanga w latach sześćdziesiątych. Trzonem tych sił było 12 Texan’ów, którymi latali najemnicy, między innymi Polacy, podczas krótkich, lecz intensywnych działań wojennych.
Samoloty T-6 Texan i Harvard są nadal bardzo popularne w Stanach Zjednoczonych, około 600 jeszcze lata. Samoloty były wielokrotnie przebudowywane na potrzeby filmów. Najbardziej znane: Texan brały udział w filmach Tora Tora Tora oraz Atak na Pearl Harbor jako samoloty japońskie Zero.
Egzemplarz Harvard 4M przebudowany z wojskowej wersji T-6 w 1953 na wersje Harvard 4M. Od 2017 roku własność Jacka Mainki, który pilotuje ten samolot.
